Muslim Empires in India & Telangana
A Comprehensive Historical Timeline from the Delhi Sultanate and Mughals to the Qutb Shahis and Nizams of Hyderabad.
ఢిల్లీ సుల్తానేట్ చరిత్రలోనే సింహాసనాన్ని అధిరోహించిన ఏకైక మహిళా పాలకురాలు. ఇల్తుత్మిష్ కుమార్తె అయిన రజియా, పురుష పాలకులతో సమానంగా యుద్ధాల్లో పాల్గొని అద్భుతమైన పరిపాలనా దక్షతను ప్రదర్శించారు.
భారతదేశంలో ఖిల్జీ వంశ సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించారు. ఈయన కాలంలోనే ఢిల్లీ సుల్తానేట్ విస్తరణకు పునాదులు పడ్డాయి.
ఖిల్జీ వంశంలో రెండవ మరియు అత్యంత శక్తివంతమైన పాలకుడు. ఈయన కాలంలోనే సుల్తానేట్ సైన్యాలు (మాలిక్ కాఫుర్ నేతృత్వంలో) దక్షిణ భారతదేశంపై, ముఖ్యంగా ఓరుగల్లు (వరంగల్) కాకతీయ సామ్రాజ్యంపై మొదటిసారి దండయాత్ర చేశాయి. మార్కెట్ సంస్కరణలు మరియు సైనిక వ్యవస్థలో బ్రాండింగ్ (దాగ్, చెహ్రా) పద్ధతులను ప్రవేశపెట్టారు.
ఢిల్లీ సుల్తానేట్లో చివరి వంశమైన 'లోఢీ వంశాన్ని' స్థాపించారు. ఆఫ్ఘన్ పద్ధతులతో పరిపాలన సాగించారు.
బహలూల్ లోఢీ కుమారుడు. వ్యవసాయ భూములను కొలవడానికి 32 అంకెలు కలిగిన 'గజ్-ఇ-సికందరి' (Gaz-i-Sikandar) అనే సరికొత్త కొలమానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఆగ్రా నగరాన్ని ఈయనే నిర్మించారు.
సికందర్ లోఢీ కుమారుడు మరియు ఢిల్లీ సుల్తానేట్ మొత్తానికి చివరి రాజు. 1526 లో జరిగిన మొదటి పానిపట్ యుద్ధంలో బాబర్ చేతిలో ఓడిపోవడంతో భారతదేశంలో సుల్తానుల పాలన అంతమైంది.
భారత ఉపఖండంలో మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపకుడు మరియు మొదటి మొఘల్ చక్రవర్తి. తుపాకులు, ఫిరంగులను (ఆర్టిలరీ) యుద్ధాల్లో సమర్థవంతంగా వాడి చరిత్రను మలుపు తిప్పారు.
రెండవ మొఘల్ చక్రవర్తి. షేర్ షా సూరి చేతిలో రాజ్యాన్ని కోల్పోయి, తదనంతరం పర్షియా రాజుల సహాయంతో తిరిగి ఢిల్లీని దక్కించుకున్నారు.
మొఘల్ వంశంలో మూడవ మరియు అత్యంత గొప్ప చక్రవర్తి (Akbar the Great). మతసహనం, 'దీన్-ఇ-ఇలాహీ' స్థాపన, మరియు మన్సబ్దారీ వ్యవస్థల ద్వారా సామ్రాజ్యాన్ని సుస్థిరపరిచారు.
అక్బర్ కుమారుడు. ఈయన సాధించిన అతిపెద్ద సైనిక విజయం 'మేవార్' ను లొంగదీసుకోవడం. ఈయన కాలంలోనే చిత్రకళ (Painting) ఉచ్ఛస్థితికి చేరింది.
ఐదవ మొఘల్ చక్రవర్తి. ఈయన కాలాన్ని మొఘల్ వాస్తుశిల్పకళా చరిత్రలో 'స్వర్ణయుగం' గా పిలుస్తారు. ప్రపంచ ప్రసిద్ధ తాజ్ మహల్, ఎర్రకోటలను ఈయనే నిర్మించారు.
ఆరవ మొఘల్ చక్రవర్తి. దాదాపు 50 సంవత్సరాల పాటు సుదీర్ఘ పరిపాలన సాగించారు. ఈయన కాలంలోనే మొఘల్ సామ్రాజ్యం దక్షిణ భారతదేశానికి విస్తరించింది. 1687 లో గోల్కొండ కోటను ఆక్రమించి తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని నేరుగా మొఘల్ సామ్రాజ్యంలో కలిపేశారు.
దక్షిణ భారతదేశంలో ఏర్పాటైన మొదటి స్వతంత్ర ముస్లిం సామ్రాజ్యం. అలావుద్దీన్ హసన్ గంగూ బహమన్ షా దీనిని స్థాపించారు. తెలంగాణలోని మెదక్, భువనగిరి, వరంగల్ ప్రాంతాలు వీరి ఆధీనంలో ఉండేవి. ఆ తర్వాత ఈ సామ్రాజ్యం 5 స్వతంత్ర రాజ్యాలుగా విడిపోయింది.
తెలంగాణ చరిత్రను అత్యంత ప్రభావితం చేసిన ముస్లిం సామ్రాజ్యం. సుల్తాన్ కులీ కుతుబ్ షా గోల్కొండ కేంద్రంగా దీనిని స్థాపించారు. ఈ వంశానికి చెందిన మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా 1591 లో హైదరాబాద్ నగరాన్ని మరియు చార్మినార్ను నిర్మించారు. వీరి పాలనలోనే తెలుగు భాష, సంస్కృతి ఎంతో ఆదరించబడ్డాయి. అబ్దుల్లా హసన్ తానీషా కాలంలో భక్త రామదాసు భద్రాచలం రామాలయాన్ని నిర్మించారు.
మొఘల్ సామ్రాజ్య పతనం తర్వాత మీర్ కమరుద్దీన్ ఖాన్ (నిజాం-ఉల్-ముల్క్ అసఫ్ జా I) హైదరాబాద్ స్వతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటించుకుని అసఫ్ జాహీ వంశాన్ని స్థాపించారు. మొత్తం 7 గురు నిజాంలు తెలంగాణ మరియు దక్కన్ ప్రాంతాన్ని సుదీర్ఘకాలం పరిపాలించారు. చివరి నిజాం మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ కాలంలో ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ, నిజాం సాగర్ ప్రాజెక్ట్, మరియు ఉస్మానియా హాస్పిటల్ వంటి ఆధునిక కట్టడాలు వెలిశాయి. 1948 సెప్టెంబర్ 17న ఆపరేషన్ పోలో ద్వారా హైదరాబాద్ స్టేట్ భారతదేశంలో విలీనమైంది.
0 Comments